سردار جنگل و یاران گمنام شاهرودی اش

میرزا محمد مهدی معصومی انشائی فرزند  ملایعقوب موذن کلوری (موذن زاده کلوری مدفون در جوار امام زاده عبداله کلور) از مشاهیرو آزادیخواهان گیلان، آزادی خواه، دانشمند، منشی مخصوص میرزا کوچک خان، عضو کمیته اتحاد اسلام، مدیر روزنامه جنگل، کمیسر داخله کابینه گیلان(تابستان 1300شمسی)، مقارن با انقلاب مشروطیت و نهضت جنگل بود. او در جوانی یار شفیق و از دوستان نزدیک  میرزا كوچك خان جنگلی  و همچنین با ایشان همدوره و همدرس بود و با آغاز جنبش مشروطه خواهی به مشروطه خواهان پیوست و با همراهی جمعی از طلاب و جوانان انجمن روحانیون را برای دفاع مسلحانه از مشروطیت ایران تشكیل داد و در انقلاب رشت و فتح قزوین و تهران(۱۲۸۶-۱۲۸۵ ه.ش / ۱۳۲۷ ه.ق) حضور فعال داشت.

جنگل ، با ورود ِ « حیدر عمو اوغلی » به « ُکما » و ملاقات با « میرزا کوچک خان » ، آغاز می شود . در هنگامی که نهضت ِ جنگل ، غرق در اختلافات ِ داخلی بود ؛ « حیدر عمواوغلی » به سال ِ 1300 خورشیدی  به محض ِ ورودش به گیلان ، دست به « کار » می شود و برای نجات ِ نهضت ِ جنگل و سروسامان دادن به آن ، به تکاپو می افتد .

« حیدر عمو اوغلی » ، با سیاستی مدّبرانه موفق به آشتی ِ سران ِ نهضت ِ جنگل شد و کمیته ِ جدیدی به وجود آورد و با آگاهی و احاطه به رموز ِ تشکیلاتی و ایدئولوژیکی افزون بر جهت دادن به نهضت ِ جنگل ، اصولی را تنظیم نمود که به مرامنامه ِ نهضت جنگل معروف است که در « کنگره ِ ُکما » ، به تصویب رسید و یکی از مترقی ترین اصول ِ اجتماعی در آن عصر بوده است .

بعد از این توافق با صدور ِ بیانیه ها و منشورها ، مسئولان ِ جمهوری شورایی ِ جنگل را به این شرح اعلام داشتند :1- میرزا کوچک خان ، سرکمیسر و کمیسر ِ مالیه 2- حیدر عمواوغلی ، کمیسر ِ خارجی و ُپست و تلگراف و تلفن 3- خالو قربان ِ ، کمیسر ِ جنگ 4- میرزا محمّد مهدی محمّدی انشایی ، کمیسر ِ داخلی 5- مهدی سرخوش ، کمیسر ِ قضایی و معارف .

  کمیته ِ انقلاب ، متشکله در مردادماه ِ سال ِ 1300 خورشیدی ، وظیفه ِ عمده ِ خود را در آن می دید که نیروهای انقلابی را سازمان دهی کرده ، از گیلان ، پایگاهی برای حمله به تهران و ساقط کردن ِ دولت مرکزی بسازد . برای بهبود ِ وضع ِ مردم ِ گیلان نیز اقداماتی در باب ِ مسایل مربوط به بهداشت و آموزش و پرورش انجام گرفت . همراه با ساختن ِ مدرسه و خانه برای سرپرستی ِ کودکان ، برای مبارزه با بیسوادی ، شوراهای تعلیم و تربیت تشکیل شد .

پس از پایان كار نهضت جنگل(۱۳۰۰)، در سال ۱۳۰۴ ه.ش از طرف اهالی فومن به نمایندگی مجلس مؤسسان اول برگزیده شد كه كار آن تغییر سلطنت ایران از قاجاریه به پهلوی بود. محمدی انشایی پس از درگذشت، درجوار آرامگاه سردار جنگل در سلیمان داراب رشت به خاك سپرده شد.

در کنار مرحوم انشایی آقا سيد عبدالحميد كلوري، سيد جلال چمني و سلطان الواعظین خمسی كه این بزرگواران از سادات جلیل القدر كلور بوده و حدود چهارصد تفنگ چي داشته اند و از ياران بنام وباوفای ميرزا كوچك خان بوده و این سرداران و نام آوران از منطقه شاهرود می باشند .

چاپ شده در کتاب خلخال ایران / هفته نامه های تات و تالش گیلان و قزل اوزن خلخال